Arkivi per ‘Shkencë’

Honda zhvillon inteligjencën e robotit ASIMO

Honda ka zhvilluar një teknologji inteligjence që e lejon robotin më të zhvilluar në botë, ASIMO të bëjë lëvizje të ngadalta dhe të shpejta; të dallojë ecjen para nga ajo mbrapa; të zgjedhi rrugën e duhur në një supermarket; të shtyjë një karrocë; të vendosë kartën e kreditit në bankomat etj.

Po ashtu një funksion tjetër i ri bën që ASIMO të rimbushë automatikisht baterinë e tij kur ajo bie në nivele të ulëta. ASIMOT mund të punojnë edhe në bashkëveprim me njëri –tjetrin për të arritur qëllimin e caktuar. P.sh nëse në një restorant një ASIMO karikohet, tjetri zëvendëson vendin e tij. ( Lexo me teper … )

A mund të udhëtojmë në kohë?

Koha Sipas teorisë së dy matematikanëve rusë ekzistojnë kushtet.

Dy matematikanë rusë kanë sugjeruar se thërrmuesi gjigant i atomeve që po ndërtohet në CERN, Qendra Evropiane për Kërkimet Nukleare, pranë Gjenevës, është në gjendje të krijojë kushtet për të udhëtuar prapa dhe përpara në kohë. Në thelb, Irina Aref‘eva dhe Igor Voloviç besojnë se pajisja që po ndërtohet në CERN, e cila do të vihet në punë për herë të parë gjatë këtij viti, do të jetë në gjendje të krijojë “vrima krimbi” të vogla në hapësirë, të cilat mund të lejojnë disa forma të limituara udhëtimi në kohë. Në rast se rezulton e vërtetë, ngjarja do të shënojë rastin e parë në historinë njerëzore kur është mundur të krijohet makina e kohës.

Në rast se kthimi prapa në kohë është i mundur, teorikisht do të jetë i mundur vetëm kthimi në çastin kur është krijuar makina, që do të thotë se udhëtuesit kohorë të së ardhmes do të kenë mundësi të na vizitojnë. Siç sugjeron artikulli i kësaj jave i revistës “New Scientist“, ky vit - pra 2008-a - mund të bëhet viti zero për udhëtarët e kohës.

Sa serioze është teza?

Artikulli i “New Scientist” nënvizon se udhëtimi në kohë përmbledh shumë probleme praktike dhe paradokse teorike. “Pavarësisht, ekziston një mundësi e vogël që ne të shohim vizitorë nga e ardhmja gjatë vitit që do të pasojë”, shkruhet në artikull. Duhet thënë se vetëm pak shkencëtarë e pranojnë idenë se pajisja në fjalë do të krijojë ato kushte të cilat mendohet se janë të nevojshme për të udhëtuar në kohë. Pajisja është projektuar për të shqyrtuar forcat misterioze që ekzistojnë në nivel grimcash sub-atomike dhe me ta bërë këtë do të jetë në gjendje t‘u japë përgjigje shumë pyetjeve, siç është natyra e vërtetë e gravitetit.

Nuk është dizajnuar si makinë për të udhëtuar në kohë. Megjithatë, nëse aksidentalisht kthehet në makinë kohe, do të funksionojë vetëm në nivel sub-atomik, kështu që nuk do të kemi shans të dëgjojmë histori si ato që tregohen nëpër filma, ku njerëzit barten përpara e prapa në kohë. ( Lexo me teper … )

Zbulohen ne Kine fosilet e dinosaurit me te vogel fluturues

DinosaurKine - Nje dinosaur i para 120 milion vjeteve qe i ngjan nje harabeli te diteve tona. Eshte fosili i nje pterosauri i gjetur ne nje rajon ne veri lindje te Kines nga nje skuader shkencetaresh te Chinese Academy of Sciences dhe te Universidade Federal di Rio de Janeiro. Zbulimi eshte publikuar ne Proceedings of the National Academy of Sciences.

Mesa duket eshte nje specie e panjohur me pare qe studiuesit e kane pagezuar me emrin “Nemicolopterus crypticus“, reptil i vogel fluturues, skeleti i te cilit eshte konservuar ne gjendje shume te mire. Eshte i gjate vetem disa centimetra dhe parashikohet se kishte nje hapje krahesh rreth 25 centimetra. Analiza e nivelit te zhvillimit te kockave ka bere qe shkencetaret te mendojne se behet fjale per nje kelysh i cili do ishte bere me i madh ne moshe te rritur, edhe pse mbetet specia me e vogel e pterosaureve e njohur deri tani.
Mungesa e dhembeve ben qe ai t’i ngjaje pterosaureve te epokave te mepasshme, por disa karakteristika te tij jane te vecanta, si struktura e femureve ose prania e falangjeve te rrumbullakosura, si ato te zogjve. Kjo ben te supozosh se struktura e tij i ishte pershtatur jetes ne peme, mbi te cilat ai kercente ne kerkim te insekteve.

Dhe ne fakt ai popullonte pyjet e gingko ne epoken e Cretaceous te hershem (periudha nga 100 deri ne 65 milion vjet me pare), dhe pikerisht nga ato peme ka nisur fluturimin per te evoluar ne pterosauret gjigande qe jane pasardhesit e tij. Ekzemplari me i madh i ketyre pterosaureve gjigande eshte Quetzalcoatlus, i cili ka jetuar rreth 70 milion vjet me pare dhe konsiderohet si kafsha me e madhe fluturuese e te gjitha koherave. Sic shpjegohet nga Alexander Kellner, pjesetar i grupit te kerkuesve braziliane, fosili i gjetur ne Kine “lejon te shkruhet nje kapitull i ri ne historine e evolucionit te ketyre reptileve fluturues”.

NASA, Po vjen Epoka e Akullit

category Kuriozitete, Shkencë WelcomeAlbania 21 February 2008

NASA, Po vjen Epoka e AkullitNASA ka deklaruar se disa ndryshime shume te rendesishme po ndodhin ne siperfaqen e diellit, ndryshime qe mund te na cojne ne epoken tjeter akullnajore.

Space and Science Research Center (SSRC) ne Florida beri disa kerkime te detajuara pas deklarates qe NASA leshoi, dhe zbuloi qe ndryshimet ne diell nuk jane gje tjeter vecse fillimi i nje seri ciklesh qe cojne ne ndryshime klimaterike nga i ftohti ne te ngrohte, pastaj prap ne te ftohte dhe keshtu me radhe.

“Flukset e siperfaqes se diellit jane te ngadalesuar dinamikisht sic deklaroi NASA“, ka konfermuar drejtori i SSRC, John Casey persa i perket natyres se ketyre ndryshimeve.
“Kur levizja e siperfaqes ngadalesohet, numri i njollave diellore bie ne menyre te konsiderueshme. Dhe kur arrihet nje numer njollash diellore me i vogel se 50 do te thote vetem nje gje - nje klime e ftohte intensive, ne nivel global”, tha Casey.

Nasa afirmon se cikli 25 i diellit, qe vjen pas ciklit te ardhshem (ciklit 24) i cili do te filloje kete pranvere, do te kete 50 njolla ose edhe me pak. Por shkencetaret e SSRC-se mendojne se ky cikel mund te filloje edhe me pare, brenda 3 vjetesh pas fillimit te ciklit te ardhshem.

Casey shtoi qe te gjithe zyrat kryesore te administrates Bush, perfshire te dyja partite ne komisionet shkencore te Senatit te Shtepise se Bardhe jane njoftuar.

“Do te bejme c’te mundemi per te shperndare lajmin bashke me NASA-n dhe te tjere qe mund te shohin se cfare po i ndodh klimes se Tokes” pefundoi Casey.

Burimi: presstv.ir, nonapritequelportale.com

Te flesh me dike qe gerhet, demton shendetin

category Kuriozitete, Shkencë WelcomeAlbania 18 February 2008

Te flesh me dike qe gerhet, demton shendetin Lajme të këqija për ata që flenë pranë personave që gërhasin:

Mesa duket zhurma e bezdisshme, jo vetëm dëmton gjumin, por shkakton edhe një ndjeshmëri të lartë të presionit të gjakut duke lehtësuar shfaqjen e sëmundjeve të tilla si: infarkt, bllok renal dhe demence.

Të paktën kështu pretendojnë një grup shkencëtarësh londinezë të “University College” dhe “Imperial College”, studimi i të cilëve është publikuar në numrin e fundit të “European Heart Journal”. Sipas autorëve të studimit, gjatë natës organizmi i njeriut nuk i përballon dot gërhimat, zhurma e të cilës paskan të njëjtin decibel me të një treni që kalon poshtë shtëpisë.

Në studim janë analizuar rastet e 140 kavieve që jetonin në zonën pranë aeroportit londinez të “Heathrow”. Gjatë eksperimenteve u vu re se sa më shumë shtoheshin decibelët, aq më shumë rritej presioni i gjakut.

Burimi: Gazeta Panorama

Gjërat që duhet të dimë nga shkenca: Molekulat dhe reaksionet kimike, Dixhitali, Të dhënat statistikore

category Kuriozitete, Shkencë WelcomeAlbania 13 February 2008

Molekula Molekulat dhe reaksionet kimike

Tokë atomet nuk egzistojnë të vetëm gati asnjëherë por gjithmonë të bashkuar në formën e një molekule. Me flajë të tjera pjesa më e madhe e elementeve bashkohet për të formuar objekte. Kimia studjon reaksionet që krijojnë dhe modifikojnë lidhjet ndërmjet atomeve. Kimia organike më shumë interesohet për karbonin i cili është në gjëndje të formojë më shumë përbërje nga cilido tjetër element.

Molekulat më të rëndësishme të jetës, proteinat dhe Adn-ja, janë zinxhirë të gjatë atomesh karboni të lidhura me elemente të tjerë, në veçanti me hidrogjenin, oksigjenin dhe azotin. Të gjitha reaksionet kimike leshojnë një energji të caktuar. Pjesa më e madhe e këtyre energjive shpesh vjen në formë nxehtësie: trupi ynë ngrohet nga reaksione organike të cilat vijnë nga oksidimi i ushqimit që hamë. Shumë reaksione kanë nevojë për një shtytje kimike. Kjo shtytje bëhet me anë të një katalizatori. Enzimat janë katalizatorët biologjik prej të cilëve varet jeta.

Dixhitali

Bota e llogaritjeve, e telekomunikacionit dhe e elektronikës tashmë po bëhet totalisht dixhitale. Informacionet si për shëmbull zëri njerëzor, imazhet televizive ose programet informatike, magazinohen dhe përpunohen në formën e disa shifrave binare ose ndryshe bit (0 dhe 1). Bota reale në fakt përdor sinjale analogjike. Pra ajo që dëgjojmë ose shikojmë nuk është një seri numrash por diçka që varion në mënyrë të vazhdueshme në hapsirë dhe në kohë. ( Lexo me teper … )

Gjërat që duhet të dimë nga shkenca: Rrezatimi, Atomet dhe reaksionet nukleare

category Kuriozitete, Shkencë WelcomeAlbania 11 February 2008

Rrezatimi Rrezatimi

Shpesh njerëzit tremben kur dëgjojnë të flitet për rrezatim, sepse këtë term e kemi personalizuar vetëm me ato materialet radioaktive, incidentet apo alarmet radioaktive. Edhe pse në disa raste mund të jenë vdekjeprurëse, rrezatimet ndodhen kudo dhe madje janë të domosdoshme për vetë jetën. Të gjitha llojet e rrezatimeve janë të përbëra nga energji që udhëton në hapesirë. Rrezatimet elektromagnetike janë valë drite. Frekuenca e tyre mbulon një spekter që arrin nga valët e radios deri te rrezet gama, duke kaluar përmes dritës së dukshme. Diferenca ndërmjet tyre bazohet në nivelin e tyre të energjisë.

Ato më të fortat quhen jonizues pasi mund të prodhojnë jone duke hequr elektrone nga atomet. Në këtë kategori bëjnë pjesë rrezet X, rrezet gama dhe grimcat subatomike që prodhohen nga izotopet radioaktivë. Rrezatimet jo jonizuese janë më pak të fuqishme. ( Lexo me teper … )

Gjërat që duhet të dimë nga shkenca: Relativiteti, Mekanika e kuanteve

RelativitetiRelativiteti

Nëse Çarls Darvin dhe teoria e tij e evolucionit janë simbolet e mëdha të shkencës në vitet 1800, Albert Ajnshtain dhe relativiteti janë ato të viteve 1900.Teoria e relativitetit u publikua në dy pjesë të cilat ndikuan shumë në zhvillimet e mëtejshme të fizikës dhe kozmologjisë.
Teoria e relativitetit special, e publikuar në vitin 1905, tregonte se koha dhe distanca nuk janë absolute por varen nga lëvizja e vëzhguesit. Në bazë të këtij relativiteti special lind formula e famshme e=mc2, në të cilën e-ja përfaqëson energjinë, m-ja masën dhe c-ja shpejtësinë e dritës. Formula tregon se masa dhe energjia janë të barrazvlefshme, që shpejtësia e dritës në hapsirë është e njëjtë për të gjithë vëzhguesit në çfarëdolloj rrethane dhe se asgjë nuk mund të udhëtojë më shpejtë se shpejtësia e dritës (300 mijë kilometra për sekond).

Teoria e relativitetit të përgjithshëm, e publikuar në vitin 1915, shpjegonte edhe çështjen e gravitetit duke treguar se objektet e rënda shtrëmbërojnë sipërfaqen e hapsirës dhe të kohës me fushat e tyre gravitacionale. Relativiteti i përgjithshëm u vërtetua si teori pas testit të parë në vitin 1919 gjatë një eklipsi të diellit, ku teleskopët treguan disa reze dritë që vinin nga yje shumë të largët drita e të cilëve “perthyhej” nga graviteti i diellit.

Atome

Diçka tjetër e vërtetuar kohë më vonë është ekzistenca e vrimave të zeza brenda galaksive dhe prej tyre, për shkak të gravitetit shumë të madh, nuk del as dritë e as material. Përsa i përket të ardhmes, askush nuk mund t’a parashikojë atë në këtë aspekt. Sfida e madhe që teoria e fizikës nuk ka arritur te përfundojë akoma eshte kombinimi i relativitetit me mekanikën e kuanteve. Këto dy teori kanë një vështirësi për të bashkëjetuar pa një bazë të përbashkët. Ndoshta një ditë një tjetër Ajnshtain do të gjejë teorinë e madhe që do t’i bashkojë. ( Lexo me teper … )

Gjërat që duhet të dimë nga shkenca: Gjenet dhe ADN-ja, Big Bang-u

Gjenet dhe ADN-ja

Gjenet dhe ADN-ja

Darvini nuk e njihte mekanizmin biokimik të evolucionit, por gjenetika e viteve nëntëqind ka dëshmuar se njësia bazë e trashëgimisë është gjeni i cili përbëhet nga ADN-ja. Kemi dy kopje secila nga njëri prind me rreth 20 mijë gjene njerëzor. Nëse një nga të dyja është e dëmtuar, tjetra mundohet të kompensojë dëmin e shkaktuar. Falë Franciz Krik dhe Xhejms Uatson, që nga viti 1953 dimë se ADN-ja ka një strukturë e cila formohet nga dy spirale të cilat lidhen me disa njësi biokimike. Egzistojnë katër tipe të këtyre njësive të njohura me shkronjën e parë të emrave të tyre: G, A, C dhe T. Në një model molekular të ADN-së duken si një shkallëz e përdredhur në vetëvete.

Kodi gjenetik është i njëjti për të gjitha krijesat e gjalla. Sekuenca e njësive biokimikë të ADN-së të lartpërmendur përkthehet në aminoacide, ato çfarë formojnë proteinat (proteinat janë molekulat biologjike që bëjnë pjesën më të madhe të punës brënda një trupi jetik). Mutacionet e rastësishme të ADN-së, bashkë me përzierjen e gjeneve që verifikohet ndërmjet riprodhimit seksual, bëjnë të mundur variacionet që mundësojnë evolucionin. ( Lexo me teper … )

Gjërat që duhet të dimë nga shkenca: Evolucioni

Evolucioni Shkencëtarët turpërohen kur pranojnë se nuk njohin ndonjë roman të njohur, por i duket e pavend që kolegët e tyre shkrimtarë të injorojnë relativitetin ose teorinë e kuanteve. Në fakt është e rrallë që ndonjë student të pranojë se nuk njeh apo nuk ka lexuar një vepër nga Shekspiri, por pretendojnë se është “e pranueshme të mos dallosh një gjen nga një kromozom”. Madje ndodh shpesh që një i diplomuar në shkenca sociale të pranojë: “Në shkollë as që nuk ma jepte fare për kimi”, ose “Në matematikë me zor e kaloja klasën”. Por një shkencëtar duhet ta ketë shumë të vështirë për të thënë: “Letërsinë e kam përfunduar me notën pesë”.

Ky artikull do të shpjegojë 10 koncepte bazë që të gjithë ne duhet ti njohim për te mos u ndjerë në siklet kur flitet për shkencë dhe të kuptojmë të rejat për të cilat flasin burimet e informacionit. Është një listë pashmangshmërisht arbitrare e cila bazohet në tre shkencat bazë: biologjia, fizika dhe kimia. Jashtë kësaj liste kanë mbetur disa teori që janë të famshme por këtu shihet qartë se shkencëtarët bihen mjaft mirë dakort me idetë e tyre në krahasim me kritikët letrarë.

Në fakt kjo listë me dhjetë teoritë bazë është formuluar më kollaj se sa do të formulohej përshëmbull lista e dhjetë romanëve më të mirë të viteve 1900. Normalisht duhen bërë shumë thjeshtëzime dhe shkurtime për të përmbledhur koncepte për të cilat janë derdhur lumenj boje. Duke lexuar këtë artikull, lexuesit duhet të reagojnë me një koment të tipit: “Ah, kuptova, në fund të fundit nuk është aq e vështirë se sa e mendoja më parë”. Veç se është dhënë një përkufizim elementar i çdo koncepti, është munduar të shpjegohet rëndësia e tij dhe se cilat janë perspektivat e ardhshme në atë fushë. ( Lexo me teper … )

Fenomene të mistershme paranormale… #4

Fenome te mistershme Zhdukjet misterioze

Njerëzit zhduken për arsye të ndryshme. Disa arratisen, disa humbasin në aksidente, disa rrëmbehen dhe vriten, por pjesa më e madhe janë gjetur. Kjo nuk ka ndodhur me zhdukjet vërtet të mistershme. Që nga ekuipazhi i Marie Celeste te Jimmy Hoffa, Amelia Earhart, dhe Natalee Holloway, disa njerëz janë zhdukur pa lënë gjurmë.

Kur personat e humbur janë gjetur, ka ndodhur gjithmonë përmes punës kërkimore të policisë, dëshmive ose aksidenteve, kurrë prej detektivëve psikikë. Por kur provat mungojnë dhe udhëheqësit kanë humbur, as policia dhe as shkenca tradicionale nuk mund të zgjidhin krimin.

1872, Mary Celeste: anija u nis për lundrim nga porti i Nju Jorkut drejt XhenovësItali5 nëntor. Anija britanike “De Gratia” e zbuloi anijen të braktisur në 5 dhjetor. Të gjithë në bordin e Mary Celeste-s ishin zhdukur: kapiteni, familja e tij dhe 14 burrat e ekuipazhit. Anija ishte krejtësisht në rregull me furnizim të bollshëm dhe nuk kishte asnjë shenjë dhune. Fati i ekuipazhit mbetet mister edhe sot e kësaj dite.

1918, Ciklopi, Bashkim Sovjetik: flota detare me qymyr duhej të shpërndante karburant dhe lëndë të tjera në luftanijen në Shtetet e Bashkuara gjatë Luftës së Parë Botërore. Ajo u zhduk gjatë rrugës nga Brazili për në Baltimorë. Anija ankoroi për pak kohë në ishujt Barbados më 3-4 mars. Meqenëse nuk arriti në datën e paracaktuar, 13 mars, në Baltimorë, filluan kërkimet, por as rrënojat e saj dhe asnjë nga 309 personat në bord nuk u gjetën kurrë. Shkaku i humbjes mbetet ende i panjohur. ( Lexo me teper … )

Fenomene të mistershme paranormale… #3

Fantazmat
Fantazmat

Që nga tragjedia e Doruntinës, kur i vëllai Kostandini, u ngrit nga varri për të mbajtur amanetin, deri te filmat me fantazma, shpirtrat e të vdekurve janë shfaqur shpesh në kulturën dhe folklorin tonë.

Shumë njerëz kanë raportuar se kanë parë shfaqje të hijeve të panjohura si edhe të njerëzve të dashur apo të të afërmve. Edhe pse prova përfundimtare për fantazmat mbeten të pakuptueshme, dëshmues të sinqertë vazhdojnë të raportojnë pamje, duke fotografuar deri madje duke komunikuar me fantazmat. Fenomeni mund të përfshijë shfaqje, shqetësime me zhurma të mistershme, frymëmarrje të ftohta, tinguj hapash, zëra si edhe aroma të ndryshme.

Fantazmat janë fenomen tepër i diskutuar. Kritikët e dëshmitarëve okularë të fantazmave sugjerojnë se kufizimi i perceptimit njerëzor dhe shpjegimi i zakonshëm fizik mund të arsyetojnë shikime të tilla. Për shembull, ndryshimi i trysnisë në një shtëpi mund të bëj dyert që të përplasen ose dritat nga një makinë kalimtare mund të reflektojnë përmes dritares natën.

Sipas hetuesit skeptik Joe Nickell: “…shikimi periferik është shumë i ndjeshëm dhe mund të mashtrohet lehtë, sidomos natën vonë, kur truri është i lodhur dhe ka më shumë mundësi t’i keqinterpretojë pamjet dhe tingujt. Mendohet që tingulli është një tjetër shkak për shikimin e fantazmave. ( Lexo me teper … )