Nga Platoni, Koperniku e deri te gjeniali Ainshtajn

Platoni besonte se secili prej nesh synon të jetë një qenie njerëzore e realizuar dhe se filozofia është shkenca që na ndihmon të gjejmë mënyrën e këtij realizimi. Në kohën e tij filozofia ishte një disiplinë e re. Një nga idetë më radikale të Platonit ishte barazia mes realizimit dhe lumturisë njerëzore, me atë që ai e cilësonte si harmonia e brendshme e psikikës sonë. Nëse do t‘i hedhim një vështrim Homerit dhe gjithë poetëve grekë që ishin para tij, bëhej fjalë për një çështje të jashtme. Platoni ka thënë se drejtësia dhe virtyti janë çështje të brendshme, pra gjendje të brendshme të shpirtit. Më vonë ky këndvështrim i Platonit u zhvillua nga krishterimi dhe doli ajo që ata e quajnë ndërgjegje. Ideja e Platonit ishte një hap shumë i madh përpara në historinë e etikës dhe fesë perëndimore dhe pati një ndikim në zhvillimin e krishterimit.

Teoria e Universit, sipas së cilës Dielli ndodhet në qendër të tij (Koperniku)

Edhe pse Galileo Galilei nuk ishte i pari që sugjeroi rrotullimin e Tokës rreth Diellit (madje nuk ishte as Nikolla Koperniku, pasi burimet flasin për astronomin grek Aristarus që e bëri një sugjerim të tillë 2000 vjet para tyre) zbulimi i Galileos dha prova dhe fakte për këtë teori. Kjo teori pati një ndikim të jashtëzakonshëm. Ai zbuloi njollat e Diellit dhe ishte një nga të parët që zbuloi edhe hënat e Jupiterit, çka tregonte se Toka nuk ishte e vetmja qendër e universit. Ai, gjithashtu, kuptoi se Rruga e Qumështit nuk ishte vetëm një vijë e shndritshme në qiell, por një vijë që përbëhej nga shumë yje. Të gjitha këto zbulime janë ndër më të mëdhatë e bëra ndonjëherë në astronomi. Zbulimi kyç i Galileos ishte nisja e kërkimeve shkencore të yjeve, duke përdorur teleskopët, që do të mundësonin pamje shumë të thella të universit në krahasim me syrin. ( Lexo me teper … )

Ngjitja e parë në “çatinë” e botës, pa ndihmën e oksigjenit, ndodhi plot 30 vjet më parë

Tridhjetë vjet më parë shkoi dhe u kthye nga e ardhmja. Në majë të botës. Shkenca thoshte se nuk ishte e mundur, ai kufi ishte i paarritshëm, shumë për një njerëzor. Fiziologët u betuan se: atje sipër të pret vdekja. Por ai vërtetoi të kundërtën. U ngjit me nxitim, madje mori edhe një shokun e tij, por, gjithsesi, objektet që morën me vete ishin të pakta. Çizmet i bëri me porosi me material plastik dhe jo me lëkurë. Madje, porositi edhe një film special në Angli, i cili nuk dëmtohej nga i ftohti. Kështu filmoi aventurën e tij në Everest, 8848 metra. Ngjitja e parë në historinë e njeriut pa marrë oksigjen me vete. Dhe në stil alpin, kjo e katërmbëdhjeta në histori. Ishte maji i vitit 1978. E pamundura nuk ekzistonte më. Reinhold Mesner dhe Piter Habeler arritën të paarritshmen brenda katër ditëve. Në ngjitje Reinhold dëmtoi sytë. “Harrova të vija syzet. Kisha dhimbje të mëdha”. Ndërsa Habeler, që vuante nga dhimbja kronike e kokës, ishte frikësuar nga pasojat dhe gati-gati desh e la përgjysmë atë sipërmarrje kurajoze. “Në kthim u ndamë, ai u nis i pari. Pashë shenjat e lëvizjeve të tij, po zbriste duke rrëshqitur i ulur pikërisht në një si slitë”. Por Mesner ka thënë se shkenca nuk donte të dorëzohej kollaj. “Në Universitetin e Zyrihut këmbëngulnin se nuk ishte e mundur ta kryejë atë ngjitje pa përdorur oksigjen”. “Dy javë pas Everestit pranova të ngjitesha përsëri në atë kuotë, pa përdorur oksigjen, por kësaj here me anë të një aeroplani turistik, në bordin e të cilit ndodhej edhe një ekip shkencor, i cili do të vëzhgonte reagimin e trupit tim. Rezultoi se kisha gjakun e një të vdekuri. Por unë eksperimentet i kisha bërë edhe më parë me iniciativën time. Në vitin 1977 fluturova me pilotin zviceran Emil Uik, deri në lartësinë e nëntëmijë metrave dhe nuk e vura asnjëherë maskën e oksigjenit. E dija që mund t‘ia dilja mbanë, por nuk isha i sigurt, thjesht kisha një parandjenjë njerëzore”. ( Lexo me teper … )

Janë portat e autostradave ajrore e jo shpesh ndikojnë në humorin dhe gjendjen e udhëtarëve të tyre, sidomos kur këtyre të fundit u takon të qëndrojnë gjatë në ndërtesat gjithnjë e më moderne të botës, që mbajnë emrin aeroporte. Ka nga ata të cilëve nuk do të donim t’u riktheheshim më dhe i shmangim sa mundim në itineraret tona fluturuese, por ka edhe nga ato aeroporte që na kanë dhuruar orë të këndshme pritjeje e çlodhjeje. Pjesa më e madhe e qëndrimit të një udhëtari, qoftë në aeroport, stacion treni apo autobusi bëhet në pjesën e quajtur terminal. Ai është “xhepi” që të dërgon në mjetin që ke zgjedhur për udhëtim dhe quhet “terminal”. Mund të qëllojë që terminalet të jenë më të mirë, ose më të këqij, sipas rastit të vetë aeroportit, apo stacionit. Më poshtë po rendisim 10 më të mirët në botë. ( Lexo me teper … )

Mirë se erdhët në planetin Tokë! Popullsia 0. Mund ta shihni me sytë tuaj se si do të dukej bota pa ne. Pamjet imagjinare te mësiperme janë krijuar për të ilustruar se çfarë do të ndodhë nëse qeniet njerëzore nesër nuk do të ishin më dhe nëse për çfarëdolloj arsyeje njerëzimi do të jetë zhdukur. Ndoshta duke qenë pa ne, shkatërruesit më të mëdhenj, sigurisht që natyra do të fillojë të mendojë seriozisht për veten.

Fushat dhe kullotat do të mbuloheshin nga bari dhe pyjet, ajri dhe uji do të pastroheshin nga ndotjet dhe rrugët dhe qytetet do të mbuloheshin nga gjelbërimi. “E vërteta e hidhur është se peizazhi do të përmirësohej dukshëm sapo qeniet njerëzore të dilnin nga skena”, shprehet John Orrock, një biolog i qendrës kombëtare për analizat ekologjike në Santa Barbara, në Kaliforni. Çështja që shtrohet është kjo: Për sa kohë do të vazhdojnë të ruhen “mbeturinat” e qytetërimit tonë? Çfarë do të lëmë pas? Çfarë do të mësojë një alien rreth nesh kur të zbresë në tokë 100 vjet ose më shumë kohë pasi të jemi zhdukur? Përgjigjja: Sigurisht, asgjë. Sepse brenda 100 vjetësh shumica e gjurmëve për jetën tonë moderne do të jetë shkatërruar plotësisht nga moti, gërryerja, lëkundjet e tokës, kafshët që do të kenë ngelur gjallë, insektet dhe bakterit. ( Lexo me teper … )